Μετά τῶν Ἁγίων ἀνάπαυσον, Χριστέ
Ήχος δ΄
«Μετά τῶν Ἁγίων ἀνάπαυσον, Χριστέ, τήν ψυχήν τοῦ δούλου σου (ἤ τάς ψυχάς τῶν δούλων σου) ἔνθα οὐκ ἔστι πόνος, οὐ λύπη οὐ στεναγμός, ἀλλά ζωή ἀτελεύτητος».
Ἡ ἑρμηνευτική ἀπόδοσή του ἔχει, ὡς ἑξῆς:
«Ὁ θάνατος λογίζεται, ὡς ὁ χωρισμός τῆς ψυχῆς ἀπό τό σῶμα. Ἡ ψυχή, ὡς ‘‘ζωοποιόν πνεῦμα’’, συνέχει ὅλο τό σῶμα, ὅπως ἡ φωτιά τό πυρακτωμένο σίδηρο, κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό, καί τοῦ χορηγεῖ τή ζωή. Ἔτσι, μετά τόν χωρισμό, τό σῶμα παραμένει νεκρό, ὁπότε καί θάπτεται, οὔτε καίγεται, ἀλλ’ οὔτε καί ἀποτεφρώνεται, γιατί αὐτό ἀπαιτεῖ ὁ σεβασμός πρός τό ἀνθρώπινο πρόσωπο, ἀλλά καί γιατί αὐτό παρέλαβε ἡ Ἐκκλησία ὡς παράδοση ἀπό τούς Ἀποστόλους. Ἄλλωστε καί τά χαριτόβρυτα λείψανα τῶν Ἁγίων αὐτό ὑπαγορεύουν. Καί παραμένει τό σῶμα, ἔτσι, μέχρι τήν κοινή ἀνάσταση, ὁπότε καί θά ἀναστηθεῖ καινούριο, ἀνακαινισμένο. Ἐνῶ ἡ ψυχή πηγαίνει καί παραμένει στήν κατάσταση τῆς ἄλλης ζωῆς, ἀναμένοντας, χωρίς νά αἰσθάνεται τόν χρόνο, τή Β΄ Παρουσία τοῦ Χριστοῦ.
Ἐκεῖ, ὅμως, στόν ἅδη, ὅπως λέγεται ὁ πνευματικός τόπος αὐτός, ζεῖ, αἰσθάνεται, γνωρίζει καί τά ὅσα συμβαίνουν στόν κόσμο, ἐπικοινωνεῖ μέ τίς ἄλλες ψυχές, καί, προπάντων, μέ τόν Χριστό, καί δέχεται καί εὐεργετεῖται ἀπό τά Μνημόσυνα καί τίς δεήσεις τῆς Ἐκκλησίας. Ἄλλωστε, αὐτό διαρκῶς πράττει ἰδιαίτερα μέ τίς θεῖες Λειτουργίες ἡ Ἐκκλησία, ὅπως μᾶς ἐπεξηγοῦν καί οἱ ἅγιοι Πατέρες μας. Ὁπότε, ὅσες ψυχές ἔχουν τήν καλή διάθεση καί ἐπιδέχονται καί ἀποδέχονται τή χάρη τῆς Ἐκκλησίας, αὐτές καί σώζονται. Καί τοῦτο, γιατί ‘‘ὁ Θεός πάντας ἀνθρώπους (ὅλους) θέλει σωθῆναι’’ (Α΄ Τιμ. β΄ 4). Ὡστόσο, οἱ ἀνεπίδεκτες ψυχές, δυστυχῶς, ἀπορρίπτουν τή σωτηρία, ἤ δέν τήν ἐπιδέχονται, γι’ αὐτό καί δέν μποροῦν νά σωθοῦν.
Ὁ ὑπό ἀναφορά ὕμνος ἐκφράζει τήν εὐχή καί τήν ἐλπίδα τῆς Ἐκκλησίας νά ἀναπαύσει ὁ Θεός τήν ψυχή τοῦ ἀποθανόντος ἤ τῶν κεκοιμημένων μαζί μέ τούς Ἁγίους, ὅπου δέν ὑπάρχει ἡ κατάσταση τῆς ταλαιπωρίας, τῆς λύπης, τοῦ στεναγμοῦ, ἀλλά ἡ ἀνείπωτη θεία χαρά καί ἀγαλλίαση».
Ἑρμηνεύει ὁ Ἐντιμολογιώτατος Ἄρχων Ὑμνωδός τῆς Ἁγίας Τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας –
Καθηγητής Βυζαντινῆς Μουσικῆς κ. Πάρης Γκούνας.